Kafamızda Tekrarlanan Müziklerin Teorisi

Sürekli maruz kaldığımız dış ortamlarda tv, radyo, cafe gibi yerlerde duyduğumuz ve sıklıkla tekrar eden müzikler bazen kafamızda sürekli tekrarlamaya başlar. Hatta bazen istemsizce bu maruz kaldığımız müzikleri mırıldanırken kendimizi buluruz. Nadiren, kafamızda döngüye giren bu şarkılar hoşumuza gitse de çoğu, beğenmediğimiz ve istemsizce maruz kaldığımız müziklerdir.

Bu konuda bir çok araştırma yapılmıştır. Ortak kanılardan biri INMI (Involuntary Musical Imagery) olarak adlandırılan istemsiz müzikal görüntüler fenomeninin varlığıdır. Durham Üniversitesi'nde müzik psikolojisi üzerine çalışan Kelly Jakubowski'nin araştırmalarına göre, INMI fenomenini tetikleyen şarkıların akılda kalıcılığı ile ilgili bazı ortak özellikleri vardır.

Jakubowski'nin çalışmalarına göre bu tetikleyicilerin çoğu 125 bpm civarındaki yüksek tempolu müziklerden oluşuyor. Aynı zamanda bu akıldı kalıcı şarkıların bir çoğunda yükselen ve tekrar alçalan melodik kalıplar bulunuyor. Bu kavisli melodileri içeren şarkıların INMI'yi tetiklemeye daha yatkın olduğu düşünülüyor. Bu çıkış ve inişli melodiler, her müzik türünde karşımıza çıkmaktadır. Çalışmaya göre, bir şarkıya tekrar tekrar maruz kalmamız da INMI'yi tetikleme olasılığımızı artırıyor.

Daniel Wegner'in İronik Süreç Teorisi'ne göre, bir düşünceyi kasıtlı olarak bastırmaya çalıştığımızda onu daha fazla kafamızda döngüye sokmaktayız. Bunun yerine şarkıyı baştan sona dinlemek, şarkıyı çalmak veya söylemek bu döngüyü kırabilir. Bir diğer çözüm ise dikkati başka yöne çekmektir. Başka bir şarkıyı çalmak veya söylemek de, kafamızda döngüye giren şarkıdan kurtulmamızı sağlayabilir.